Materaca nie da się trwale utwardzić domowym sposobem — można natomiast usunąć przyczynę, przez którą wydaje się za miękki. W większości przypadków winny nie jest sam materac, tylko to, na czym leży, albo strona, na której śpisz. Poniżej po kolei: co działa naprawdę, co działa przez tydzień, a co tylko psuje materac.
Najpierw sprawdź stelaż, nie materac
To najczęstsza przyczyna i zarazem najtańsza naprawa. Jeśli listwy stelaża są rozsunięte, pęknięte albo wygięte w dół, materac zapada się razem z nimi — i możesz kupić najtwardszy model na rynku, a efekt będzie ten sam. Połóż się na posłaniu i poprosić kogoś, żeby zajrzał pod spodem: jeżeli listwy wyraźnie uciekają w dół pod biodrami, problem jest w ramie.
Drugi wariant tego samego problemu to odstępy między listwami. Przy rozstawie większym niż sama szerokość listwy cienki materac zaczyna je odwzorowywać — pod plecami czuć wtedy „falę”, którą łatwo pomylić z miękkością. Co można pod materac podłożyć i czego lepiej unikać, rozpisaliśmy osobno we wpisie co zamiast stelaża pod materac.
Co działa — w kolejności od najtańszego
| Sposób | Czy działa | Uwagi |
|---|---|---|
| Obrócenie materaca na twardszą stronę | Tak, od razu | Dotyczy modeli dwustronnych z różnymi warstwami — np. strona z matą kokosową ma H4, druga H3 |
| Naprawa lub wymiana stelaża | Tak | Usuwa przyczynę, a nie objaw; często wystarczy wymiana kilku listew |
| Płyta lub sklejka pod materacem | Częściowo | Usztywnia, ale odcina wentylację od spodu — ryzyko wilgoci i pleśni |
| Przeniesienie materaca na podłogę | Częściowo | Działa jako test diagnostyczny na jedną noc, nie jako rozwiązanie docelowe |
| Toper, czyli nakładka | Nie | Toper zmiękcza posłanie — to warstwa wyrównująca, nie usztywniająca |
| Koc lub kilka kołder pod prześcieradłem | Nie | Daje złudzenie na kilka nocy, potem materiał się ubija i robi się nierówno |
Obróć materac, zanim cokolwiek kupisz
Jeśli Twój materac ma wszytą matę kokosową albo łączy dwie różne pianki, drugą twardość masz już w domu. W modelach kieszeniowych z kokosem strona z matą ma twardość H4, a strona bez kokosu H3 — różnicę czuć pierwszej nocy. Podobnie w materacach dwuwarstwowych: warstwa pianki wysokoelastycznej HR jest bardziej sprężysta, warstwa T-25 — stabilniejsza i wyraźnia w podparciu. Jak rozpoznać, którą stronę masz teraz na wierzchu, opisaliśmy we wpisie gdzie jest góra materaca.
Dlaczego płyta pod materacem to rozwiązanie na kompromis
Sztywna płyta faktycznie likwiduje ugięcie — tyle że razem z nim likwiduje przepływ powietrza pod materacem. Pianka poliuretanowa oddaje w nocy wilgoć, która musi gdzieś odparować; zamknięta między materacem a litą płytą skrapla się na spodzie. Stąd biorą się ciemne plamy i zapach po kilku miesiącach. Jeśli już sięgasz po płytę, wybierz taką z otworami albo zostaw szczelinę wentylacyjną przy ramie, a materac raz na kwartał unieś i przewietrz.
Twardszy nie zawsze znaczy zdrowszy
Warto znać jeden wynik badań, zanim zaczniesz usztywniać posłanie na siłę. W randomizowanym badaniu klinicznym opublikowanym w The Lancet porównano materace twarde ze średnio twardymi u osób z przewlekłym bólem krzyża — lepsze wyniki uzyskała grupa średnio twarda, a nie twarda. Innymi słowy: jeśli Twoim celem jest wygoda pleców, kierunek „jak najtwardziej” bywa błędny. Celem jest dopasowanie, a nie maksymalna sztywność — pomaga w tym poradnik jaka twardość materaca i wyjaśnienie oznaczenia H3.
Kiedy żaden domowy sposób nie pomoże
- Materac ma trwałe zagłębienie. Jeśli po wstaniu ślad nie znika w ciągu kilkunastu minut, pianka jest zmęczona i żaden zabieg tego nie cofnie.
- Materac ma kilkanaście lat. O przewidywanej żywotności i objawach zużycia pisaliśmy w poradniku jak często wymieniać materac.
- Kupiłeś po prostu za miękki model. Wtedy najprostszą drogą jest zmiana materaca na twardszy — najmocniej usztywniają konstrukcje z wkładem kokosowym, bo włókno kokosowe działa jak naturalna przekładka usztywniająca i przy okazji dobrze przepuszcza powietrze.
Modele, w których twardość bierze się z budowy, a nie z dopłaty: materace kokosowe oraz materace wysokoelastyczne.
Najczęściej zadawane pytania
Jak utwardzić materac domowym sposobem?
Trwale — nie da się. Można jednak usunąć przyczynę: sprawdzić i naprawić stelaż, obrócić materac na twardszą stronę (jeśli ma matę kokosową lub drugą warstwę pianki) albo podłożyć płytę z otworami wentylacyjnymi. Najczęstszym winowajcą jest stelaż, nie materac.
Czy płyta pod materacem to dobry pomysł?
Usztywnia posłanie, ale odcina wentylację od spodu. Pianka oddaje w nocy wilgoć, która między materacem a litą płytą nie ma gdzie odparować — po kilku miesiącach pojawiają się plamy i zapach. Lepsza jest płyta z otworami albo gęściej rozmieszczone listwy stelaża.
Czy toper utwardzi materac?
Nie. Toper, czyli nakładka o grubości około 5 cm, działa odwrotnie — wyrównuje i zmiękcza posłanie. Sięga się po niego wtedy, gdy materac jest za twardy albo ma drobne nierówności, a nie gdy jest za miękki.
Czy twardszy materac jest zdrowszy dla kręgosłupa?
Niekoniecznie. W randomizowanym badaniu klinicznym opublikowanym w The Lancet osoby z przewlekłym bólem krzyża uzyskały lepsze wyniki na materacach średnio twardych niż na twardych. Liczy się dopasowanie twardości do wagi i pozycji snu, a nie sama sztywność.
Po czym poznać, że materac nadaje się już tylko do wymiany?
Po trwałym zagłębieniu: jeśli ślad po leżeniu nie znika w ciągu kilkunastu minut od wstania, pianka jest zmęczona i żaden domowy zabieg jej nie przywróci. Podobnie, gdy materac ma kilkanaście lat albo wyraźnie zapada się w jednym miejscu.
Źródła
- Kovacs F.M. i in., Effect of firmness of mattress on chronic non-specific low-back pain: randomised, double-blind, controlled, multicentre trial, The Lancet 2003 — abstrakt w PubMed
- Coir — włókno kokosowe, jego sprężystość i odporność na wilgoć, hasło w angielskiej Wikipedii
- Specyfikacje materacy z wkładem kokosowym i pianki HR / T-25 — katalog extrasen.pl
